بررسی عملکرد مغز انسان در خواب

عملکرد مغز انسان در خواب هزاران سال است که ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است. اما تحقیقات جدید سرنخ های جدیدی را درباره آنچه که برای ذهن و بدن در زمان اتفاق می افتد نشان می دهد. خواب به منظور احیا مجدد سلول های بدن، پاکسازی مواد زائد از مغز و پشتیبانی از یادگیری و حافظه حیاتی است و حتی نقش مهمی در تنظیم خلق و خو، اشتها و میل جنسی دارد.

عملکرد مغز انسان در خواب

مراحل مختلف خواب

خواب بخشی جدایی ناپذیر از زندگی ماست و همانطور که تحقیقات نشان می دهد، فوق العاده پیچیده است. بیشتر خواب هایی که داریم از نوع عمیق است که با امواج بزرگ و آهسته مغز و عضلات شل و تنفس آرام و عمیق انجام می شود و به مغز و بدن کمک می کند تا پس از گذراندن یک روز طولانی کمی استراحت کرده و بهبود یابد. در طی یک دوره خواب، طبیعی چهار تا پنج چرخه خواب را طی می کنیم و در واقع هر دوره ی خواب از چهار مرحله خواب جداگانه تشکیل شده است. عملکرد مغز انسان درهر یک از مراحل خواب بسیار متفاوت است.

چهار مرحله خواب به دو دسته کلی تقسیم می شوند: حرکت سریع چشم (REM) و خواب غیر REM. این دسته بندی ها از این جهت مهم هستند که آنچه در هنگام خواب REM اتفاق می افتد با آنچه در مراحل غیر REM اتفاق می افتد کاملاً متفاوت است.

سه مرحله اول خواب از فعالیت غیر REM تشکیل شده است. مرحله 1 کوتاه است، نمایانگر عمل چرت زدن و انتقال به خواب عمیق می باشد. در مرحله 2 با قرار گرفتن در خواب، بدن و ذهن کند می شوند. (در این دو مرحله اول راحت تر از خواب می پرید) در مرحله 3 که به آن خواب عمیق نیز گفته می شود بدن در حالت ریکاوری قرار دارد و سرعت فعالیت آن حتی متوقف می شود. در این زمان فعالیت کلی مغز کند شده و الگویی از حرکات فعالیت 1 را نشان می دهد که اعتقاد بر این است از بیداری ناخواسته جلوگیری می کند.

مرحله چهارم خواب REM است. در طول دوره های REM فعالیت مغز به میزان مشابه بیدار شدن باز می گردد. در حالی که تنفس و ضربان قلب در هنگام خواب REM افزایش می یابد. بیشتر ماهیچه ها بی حرکت و اصطلاحا فلج می شوند وهمین باعث می شود که نتوانیم رویاهای زنده را انجام دهیم و در حین خواب فعالیت بدنی انجام دهیم.

هر چرخه خواب بین 70 تا 120 دقیقه طول می کشد. در اولین چرخه های خواب شب، زمان بیشتری صرف خواب غیر REM می شود. بیشتر خواب REM در نیمه دوم شب اتفاق می افتد. پیشرفت مراحل و چرخه های خواب در یک دوره خواب با عنوان معماری خواب شناخته می شود.

عملکرد مغز انسان در خواب

آیا مغز در زمان خوابیدن خاموش می شود؟

عملکرد مغز انسان در خواب، بدن شما را دچار یک سری تغییراتی می کند که برای سلامتی کلی شما حیاتی است. خواب به مغز و بدن اجازه می دهد سرعت خود را کاهش داده و وارد روند استراحت و بهبودی شوند، در نتیجه عملکرد فیزیکی و ذهنی بهتری را در روز بعد و در طولانی مدت ایجاد می کند.

البته باید درنظر داشته باشید که وقتی می خوابیم و خواب هستیم مغز ما خاموش نمی شود بلکه فرآیند فعالیت آن تغییر می کند. دانشمندان اکنون شواهد مشخصی در دست دارند که نشان می دهد دو گروه از سلول های هسته ای در هیپوتالاموس و ناحیه پارافاسیال در ساقه مغز در ایجاد خواب عمیق نقش دارند. وقتی این سلول ها فعال می شوند هوشیاری شما مختل می شود و به خواب می روید.

عملکرد مغز انسان در خواب به چه صورت است؟

بعد از مرحله ی خواب عمیق، شما وارد خواب سبک و رویا بینی می شوید. این حالت بسیار عجیب و غریب است زیرا در حالی که عضلات بدن کاملا در خواب هستند، قابلیت رویابینی مغزو تنفس فعال می شود و در پی آن ضربان قلب نامنظم می شود. عملکرد مغز انسان در خواب و در مرحله رویابینی علی رغم درک روزافزون ما از بیوشیمی و نوروبیولوژی همچنان یک راز بیولوژیکی بزرگ است.  گروه کوچکی از سلول های ساقه مغز، خواب REM را کنترل می کنند. هنگامی که این سلول ها آسیب می بینند یا بیمار می شوند وفلج عضله مرتبط با خواب REM را تجربه نمی کنند که می تواند منجر به اختلال رفتار خواب REM شود.

هر قسمت از بدن در هنگام خواب تغییرات قابل توجهی را تجربه می کند. هنگام خواب هزاران نورون در مغز از حالت بیداری به حالت خواب تغییر می کنند و سیگنال هایی را به بدن می فرستند، در نتیجه عملکرد مغز انسان در خواب نه تنها پیچیده است بلکه در هر قسمت از بدن تغییرات منحصر بفردی ایجاد می کند.

تغییرات چشمگیر فرآیندهای اصلی بدن در خواب

در ادامه ی بررسی عملکرد مغز انسان در خواب بد نیست به تغییرات چشمگیر فرایندهای اصلی بدن نیز اشاره کنیم. در حالی که هنوز نقش بیولوژیکی خواب کاملا مشخص نیست تحقیقات نشان می دهد که خوابیدن، سیستم قلبی عروقی و سیستم ایمنی بدن را تقویت می کند و به تنظیم متابولیسم کمک می کند. آنچه در حین خواب اتفاق می افتد را می توان در تغییرات چشمگیر فرآیندهای اصلی بدن مشاهده کرد.

نفس كشيدن

تنفس در هنگام خواب غیر REM آهسته می شود و تنفس در مرحله خواب عمیق به کمترین میزان خود می رسد.

ضربان قلب

همانند تنفس ضربان قلب در مرحله 1 کم می شود و در مرحله 3 به کمترین سرعت خود می رسد. از طرف دیگر در هنگام خواب REM، نبض تقریب به همان سرعت زمان بیداری است.

حرکت عضلات

در هر مرحله از خواب غیر REM عضلات به تدریج شل می شوند و کل انرژی بدن کاهش می یابد. در طی مرحله REM بیشتر ماهیچه ها در شرایطی که به نام آتونیا شناخته می شود، فلج می شوند. این فرآیند باعث می شود پاها و بازوها در پاسخ به محتوای رویا حرکتی نکنند.

عملکرد مغز انسان در خواب

فعالیت مغز

عملکرد مغز انسان در خواب، امواج و الگوهای واضحی را نشان می دهد که مربوط به هر مرحله از خواب است. در قسمت های اولیه خواب غیر REM امواج مغزی بطور قابل توجهی کند می شوند. با این حال در مرحله 2 و مرحله 3 بسیاری از فعالیت های مغزی سرعت می گیرند. در خواب REM فعالیت مغز تسریع می شود و انواع مختلفی از امواج مغزی را نشان می دهد. افزایش فعالیت مغز به همین دلیل است که خواب REM به عنوان مرحله ای است که بیشترین ارتباط را با رویاهای زنده دارد.

رویا پردازی

رویاپردازی در هنگام خواب REM شایع تر و شدیدتر است اما ممکن است در هر مرحله از خواب رخ دهد. گفته می شود رویاهایی که در هنگام خواب غیر REM و REM اتفاق می افتند الگوهای مختلفی را نشان می دهند.

سطح هورمون

خواب و ساعت داخلی بدن یا ریتم شبانه روزی، نقش مهمی در ترشح هورمون های مختلف دارد، به عنوان مثال:

 ملاتونین، که به ارتقا کیفیت خواب کمک می کند.

هورمون رشد، که از رشد استخوان، عضله و همچنین متابولیسم بدن پشتیبانی می کند.

کورتیزول، که بخشی از سیستم پاسخ استرس بدن است.

لپتین و گرلین، که به کنترل اشتها کمک می کنند.

سطح هورمون ها در مراحل مختلف خواب نوسان دارد و کیفیت خواب نیز ممکن است بر تولید هورمون در روز تأثیر بگذارد.

مقالات مرتبط:

بی خوابی شبانه نشانه چیست و راه های پیشگیری آن

محصولات مرتبط:

قرص روکش‎دار نوراگل

0 دیدگاه

  • تا کنون دیدگاهی ثبت نشده است...اولین نظر دهنده باشید !

دیدگاه شما

ارسال دیدگاه